Korte film gemaakt door Gert-Jan Gerlach
over Artjan's werk op het strand en in zijn atelier.
Stralende zon, een vrijwel leeg strand, een stad die ontwaakt. Daar struint Artjan Zandbergen over het strand, op zoek naar glas. Geen scherven, maar van die stukjes glas die eindeloos hebben liggen klotsen in de branding. De randen zijn dan mooi rond geschuurd door water en zand. Daar maakt Artjan kunst van.
Als Artjan op een strand is, bukt hij om de minuut. Na een kwartier puilen zijn zakken uit en heeft hij een boodschappentas nodig. Soms heeft hij driewielig strandkarretje bij zich, met een vlieger eraan, daarmee 'surft' hij dan als een razende over het strand, behangen met tassen en takken, brokken en scherven. Dat scheelt gesjouw.
Hij houdt de stukjes glas tegen de zon en toont hoe glad de randen zijn. Helemaal rond geschuurd door het water en het zand. Het resultaat van zijn vondsten? Prachtige lampen, monumentale objecten en adembenemende sculpturen.
Internationaal zijn er wel meer 'strandglasverzamelaars',maar in Nederland zijn maar weinig mensen die bukken voor strandglas. Artjans werkstukken zijn dan ook uniek.
Met de wind in zijn haren en de ruisende branding op de achtergrond vertelt hij waarom er zoveel wit, bruin en groen glas aanspoelt. Het zijn gewone kleuren, afkomstig van bier-, wijn- en limonade flessen. De reden is behoorlijk triviaal: schippers gooien graag hun flessen overboord, aangezien ze in de haven een heffing moeten betalen op hun afval. Glas bestaat immers uit zand. Maar dan volgt Artjans toverzin: afval is relatief. Hij vindt zichzelf dan ook geen echte strandjutter, maar eerder een 'restantjutter'.
Artjan: "Ik gebruik ook andere vondsten. Stukken hout, gebroken keramiek, soms metalen of plastic. Maar ik ben nooit op zoek naar iets dat anderen van waarde vinden. Je zult me ook niet met een metaaldetector aantreffen. Nee, ik raap rommel op. Dat ziet er soms vreemd uit. Bijvoorbeeld als ik zoek bij Scheveningen. Tussen Scheveningen en Kijkduin ligt een dure villawijk. Bewoners van die wijk wandelen vooral vlakbij hun achtertuinen, precies bij een gebied waar ik vaak zeer goede vondsten doe. Ik zie die mensen soms raar naar me kijken. Een volwassen man die stukjes glas en rommel opraapt. Tijdens een expositie herkende ik sommige mensen die eerder over dat strand liepen. Hun houding veranderde op slag. Zelfs honderdtachtig graden. Ze herkenden mij ook. He! U bent kunstenaar!
Gouden vondst
Artjan, vroeger verpleegkundige, begon zes jaar geleden, als autodidact. In die tijd heeft hij een onvoorstelbare hoeveelheid kunstwerken gemaakt.
"Ik kwam uit een depressie. Ik was al wel mijn hele leven bezig met kunst, deed aan airbrush, schilderen, fotografie, mozaïek. Ik ben dol op Art Nouveau, op de architectuur van Horta, Gaudi en Hundertwasser. Ik heb altijd gespeeld met lampjes en lichtjes en aparte manieren gezocht om verlichting aan te brengen. Maar verder dan wat proberen kwam ik niet. Op een dag liep ik op het strand. Ik raapte zo’n stukje glas op, hield het tegen het zonlicht en toen gebeurde het. Ik zag natuurlijk wat iedereen dan zou zien: die mooie schittering. Ik zeg nu weleens: "Op dat moment ging het licht aan." Het was mijn gouden vondst. Ik ging aan de slag, ontwikkelde mijn vaardigheden en het ging ontzettend snel beter met me.
Gelukzalig gevoel
Inmiddels ga ik helemaal op in mijn sculpturen. Soms is het half vier ’s nachts. Dan ben ik uren en uren aan het werk geweest. Flow noemen ze dat toch? Het is een gelukzalig gevoel. Wat ik dan precies voel? Het lijkt toch echt op liefde. Het is pure liefde voor wat ik maak, ik kan mezelf helemaal geven aan mijn verbeelding. Ik vind die simpele stukjes glas zo mooi! Ik zie meteen iets voor me dat nog mooier is, nog bijzonderder. En dan heb ik direct de behoefte om dat te gaan maken."
De lampen en beelden die Artjan maakt hebben een andere glans dan die uit de Art Nouveau. Doffer.
"Het is nouveau art nouveau," vindt Artjan.
