Vuurtoren van Kermorvan Finistère

Vuurtoren van Kermorvanin de Chenal du Four, Finistère, Frankrijk

De magistrale structuur op de foto is geen kasteel of versterkte toren, maar een vuurtoren. En er zijn collega's in de buurt: Kermorvan is één van de zes vuurtorens die strategisch zijn gepositioneerd in en rond de Chenal du Four, een waterweg vlak bij Finistère, de meest westelijke regio van Frankrijk. De route is populair bij zeelieden, vooral bij mensen die met een jacht tussen de westkust van Frankrijk en hetKanaal varen. De vuurtoren van Kermorvan is gebouwd in 1849 en heeft een Fresnel-lens en een misthoorn. Het is ook het voorste baken van de zes vuurtorens die het scheepvaartverkeer naar de Chenal du Four leiden. En hoewel deze rotsachtige site vlak bij het dorp Le Conquet is geopend voor het publiek, is de vuurtoren zelf gesloten en wordt deze op afstand bediend.

Een ritje over het eiland

De vuurtorenwachter gebruikt zijn auto
voor een ritje over het eiland.

Huren of wonen in een vuurtoren

Kroatië wil graag toeristen trekken, en daarvoor hebben ze iets aparts bedacht - je kunt een vuurtoren huren. Die vuurtorens liggen dan op een eilandje ergens voor de Kroatische kust. En dat betekent dat je wel een liefhebber moet zijn van het "eilandgevoel". Want je zit dan wel een week of langer op een piepklein eiland, of op een kale landtong. Het heeft wel wat, vooral als je een paar foto's ziet.

Langs de Kroatische kust van de Adriatische Zee zijn er maar liefst elf vuurtorens te huur. Alle vuurtorens zijn overigens nog gewoon in bedrijf, waarbij sommige zijn geautomatiseerd, terwijl anderen nog een vuurtorenwachter hebben. Huurprijzen voor een week variëren van 435 tot 1300 euro, dus als je altijd gedroomd hebt van een verblijf op zo'n eilandje - het is te doen.

Wonen in een vuurtoren

Paard van Marken

Turen over het water terwijl het licht langs zoeft in een gelijkmatig ritme. Romantisch idee, maar waar vind je tegenwoordig een lege vuurtoren met woonbestemming?

Niets is onmogelijk. Zelfs in Nederland is er een echtpaar dat in een vuurtoren woont; het paard van Marken.

Klik hier voor hun site.

Vuurtorens op het Italiaanse eiland Sardinië

De vuurtoren Capo Spartivento in het zuiden van Sardinië dient als voorbeeld. De toren gaat nu door het leven als vijfsterrenresort. In de zomer kost één overnachting er 1.000 euro. In andere - minder exclusieve - vuurtorens kan worden overnacht voor 100 à 150 euro.

De vuurtorenwachter houdt te veel van vogels

Vogels vliegen bij duizenden naar de lamp

duizenden vliegen zich te pletter,

duizenden storten neer

duizenden zijn verblind,

bij duizenden botsen ze

duizenden vogels vallen dood.

De vuurtorenwachter houdt het niet langer uit

hij houdt te veel van vogels

en hij zegt: "oké ik kap ermee"!

Hij doet het licht uit.

In de verte vergaat een schip

een vrachtschip van de eilanden

een vrachtschip vol met vogels

duizenden vogels van de eilanden

duizenden vogels verdrinken.

Jacques Prévert.

Uit: We schilderen een vogel

De Vuurtoren

Vuurtoren Paard van Marken

Een vuurtoren is een toren die werd gebouwd in de buurt van kliffen, of direct erop, zeestraten, ingangen van zeearmen en havens om 's nachts en bij stormweer schepen te waarschuwen voor de kliffen of doorgang, oorspronkelijk met behulp van een open vuur en later door middel van spiegels, lenzen en een sterk zwaailicht. Ook havens of havengeulen hebben soms één of meerdere vuurtorens om de toegang aan te duiden.

Vuurtoren van Alexandrië

Al bij de Egyptenaren maakte men gebruik van vuurbakens. Zij waren ook de eersten die een vuurtoren bouwden. Beroemd is de Pharos van Alexandrië (280 voor Christus). Hij werd beschouwd als één van de zeven wereldwonderen. Het was een gigantische vuurtoren op de oostkaap van het eiland Pharos te Alexandrië, 120 - 140 meter hoog. Het eiland Pharos is nu een uitsteeksel(schier) van de stad Alexandrië in Egypte. Voor zeelieden betekende het een veilige terugkomst, voor architecten betekende het het hoogste bouwwerk op aarde en voor wetenschappers was het de spiegel die hen het meest fascineerde; de reflectie van deze spiegel droeg meer dan 50 kilometer uit de kust! In de eerste helft van de 14e eeuw verwoest door een aardbeving, delen ervan zijn in 1994 in de zee teruggevonden.

Het waren de Romeinen die aan de kusten van Noord-Europa de vuurtorens introduceerden. De eerste exemplaren waren meestal geen torens maar grote, op een heuvel of duin gestookte vuren. De gloed van de vuren kon zelfs in mistige nachten gezien worden. Later maakte men gebruik van lantaarns waarin kaarsen geplaatst werden.

Geschiedenis van vuurtorens

In 1810 ging men over op olielampen. De kaarsen en de olie moesten tegen de wind afgeschermd worden. Het nadeel was dat de ruiten snel met roet bedekt werden. Rond 1783 werd dit probleem opgelost door de Zwitser Ami Argand. Hij vond een rookloze lamp uit, die bestond uit twee smalle koperen buizen, de één binnen de ander, met een ronde lampenkous er omheen. Argand-lampen maakten vooral in de vuurtorenverlichting grote ontwikkelingen mogelijk.

In 1790 werd het eerste draaiende vuurtorenlicht ter wereld in Cordouan geplaatst. Dit leidde tot de uitvinding van het lichtflitsensysteem op bepaalde ritmes (karakter) waardoor verwarring met andere vuurtorenlichten wordt voorkomen.

De nieuwste ontwikkeling is de automatisering. Moderne 'lichttorens' worden vanuit een kuststation bediend. Speciale klokken schakelen het licht in als het donker wordt en uit als het weer begint te dagen. Deze torens moeten slechts nu en dan geïnspecteerd worden. Ze hoeven niet meer dag en nacht bemand te worden door vuurtorenwachters.

Werking vuurtorens

In de negentiende eeuw waren de vuurtorens nog uitgerust met stilstaande lichten. Op zee kon je dus niet zien met welke vuurtoren je te maken had. Gecombineerd met het feit dat de meeste lichtbronnen niet zo krachtig waren leidde dit soms tot fatale aanvaringen.

De eerste lichtbronnen waren van hout- en kolenvuren. Nadelen van deze vuren waren de rookontwikkeling en het feit dat het licht in helderheid toe- en afnam. Met de uitvinding van de Argandse lamp kwam er een einde aan dit probleem. Dankzij deze olielamp kreeg men een rookvrije en constante lichtbron. Dit bood de mogelijkheid om achter de lamp een holle spiegel te plaatsen en zo het licht te bundelen.

Iedere vuurtoren heeft een karakter wat het schijnsel op afstand betreft, variërend van een vast rondomschijnend licht tot een groepschitterlicht, waaraan ze herkend kunnen worden. Het aantal karakters is nogal beperkt en daarom zullen deze vaker te zien zijn, doch wel zodanig ver verwijderd van elkaar dat vergissing vermeden wordt (mede door in de buurt zijnde andere verkenningslichten). De karakters staan aangegeven in de lichtenlijsten en zeekaarten, gestandaardiseerd in alle talen, volgens afspraken gemaakt door de IALA (International Association of Lighthouse Ahthorities).

Ondanks de opkomst van moderne navigatiesystemen (o.a. gebaseerd op GPS zijn vuurtorens nog altijd zeer zinvol, voor de controle op andere navigatiesystemen. Nu heeft iedere vuurtoren een eigen licht "karakter". Dit is een patroon waarin het rondschijnend licht wordt onderbroken door donkere perioden. Er is een onderscheid tussen schitterlicht (langer donker dan licht) en onderbroken licht (langer licht dan donker). Het licht van een vuurtoren moet de hele nacht branden en helder zijn.

Een tweede belangrijke ontwikkeling was de uitvinding van Augustin Fresnel. De Fresnel-lens is een getrapte lens die uit afzonderlijke vlakjes bestaat in plaats van uit één dikke lens. Hierdoor kon het licht nog verder geconcentreerd worden. Door meerdere lenzen rond een lichtbron te plaatsen konden zelfs meerdere lichtbundels worden gevormd. Wanneer je dit lenzenstelsel laat draaien, ontstaat het kenmerkende beeld van de rondzwaaiende lichtbundels dat wij kennen van de vuurtorens. In de loop van de jaren werd deze techniek verfijnd.

De Vuurtorenwachter

Lichtwachters hebben zich moeten aanpassen aan verschillende technische ontwikkelingen: van het eenvoudige "vuurtje-stoken" tot het gebruik van hoog technologische hulpmiddelen. Wat steeds hetzelfde bleef was het gebod: trouw op post.

Het werk van de eerste vuurtorenwachters was bijzonder zwaar. Het bestond vooral uit het aanslepen van brandstof en het onderhouden van het vuur. Met de komst van de Argandse lamp, kreeg de vuurtorenwachter het wat makkelijker. Tot zijn taken behoorden het onderhouden van de lamp en het schoonhouden van het systeem van spiegels en lenzen. De vuurtorenwachter woonde vaak vlakbij de toren en het beroep ging over van vader op zoon.

Zeelieden waren vroeger afhankelijk van bakens op de kust voor het uitstippelen van hun route. Vandaag de dag beschikt een zeeman over verschillende middelen om zijn positie en route te bepalen. Hij heeft moderne navigatiesystemen als het kompas, de radar, navigatieberichten, weerberichten en gegevens over getijde en stroming tot zijn beschikking.

Dat wil niet zeggen dat de vuurtorens geen enkele functie meer hebben. Ze zijn nog steeds een ideaal herkenningspunt en vormen een controle op de plaatsbepalingapparatuur aan boord. Vooral de recreatievaart maakt hiervan nog steeds gebruik.

Zowel overdag als ’s nachts moeten vuurtorens duidelijk herkenbaar zijn voor de scheepvaart. Bij duisternis gebeurt dit doordat elke vuurtoren zijn eigen lichtritme (karakter) heeft. Overdag zijn ze herkenbaar door hun opvallende kleuren en een eigen patroon.

Tegenwoordig is dit niet meer zo. Het aantal vuurtorenwachters is sterk afgenomen omwille van financiële besparingen. De meeste vuurtorens werken nu volledig automatisch. De hedendaagse lichtwachters houden zich vooral bezig met de kustwacht. Vandaag is het beroep met uitsterven bedreigd. Klik hier als je meer wil lezen over Hendrik Perdok, één van de laatste vuurtorenwachters van het Nederlandse Waddeneiland Schiermonnikoog.

Vuurtoren eierland op Texel

De vuurtoren Eierland staat op het noordelijkste punt

van het eiland Texel, aan de Vuurtorenweg ten noorden

van De Cocksdorp.

De naam is ontleend aan de locatie: het voormalige eiland Eierland. Naar aanleiding van de brochure Kust en Gevaar van Kikkert, notaris, griffier en lid van de Provinciale Staten werd een vuurtoren goedgekeurd. De eerste steen werd gelegd door de ontwerper Quirinus Harder op 25 juli 1863. De toren is gebouwd op een duin van 20 meter hoog. Op 1 november 1864 is de vuurtoren ontstoken door Kikkert. Op dat moment was de afstand tussen de toren en de zee nog 3000 meter. Tot 1910 brandde de vuurtoren op petroleum. In 1927 werd dit vervangen door pharoline. Daarna kwam er electriciteit in de toren. De toren werkte na 1883 ook als kustwacht.

De toren was voorheen rood geschilderd, maar door verkleuring is hij in de loop der jaren roze geworden. Inmiddels is de vuurtoren opnieuw voorzien van rode verf.

Vuurtoren Eierland is pas gebouwd nadat er door enkele Texelaars was gewezen op de gevaren van de Eierlandse gronden. Het ontsteken van het licht was een groot feest, gepaard met vuurwerk. In de Tweede Wereldoorlog werd de toren bestookt door de Duitsers tijdens de opstand van de Georgiërs.

Kogelgaten in de oude vuurtoren

Helaas is de toren in de 2e wereldoorlog beschoten en zwaar beschadigd. Om de oude toren is een nieuwe wand gebouwd.

Er is een omloop gemaakt voor de toeristen om de oude wand met de kogelgaten te bekijken.

Na de oorlog is de toren gerestaureerd. Hij is hersteld door hem met een nieuwe muur te omhullen en een nieuwe bovenbouw te plaatsen. De toren had toen nog maar zeven verdiepingen in plaats van de oorspronkelijke negen. In 1977 is de toren voorzien van een rode kunststof coating. Dit gebeurde door om de oude toren een mantel te bouwen. Op 24 maart 1950 werd het licht opnieuw ontstoken.

De toren is sinds 2007 toegankelijk gemaakt. Via een betaalsysteem kan je voor 3 € een bezoek brengen. Na heel veel treden ...

Kan je genieten van een adembenemend uitzicht over de Waddenzee en de Noordzee, Texel, Vlieland en bij heel helder weer kan je wat zien van Terschelling.

Vuurtoren raam met uitzicht richting het Noord-Westen

Uitzicht richting het oosten, de vuurtorenhuisjes

In de jaren 90 kon de toren bezichtigd worden, inclusief een bezoek naar het lichthuis. Sinds eind jaren 90 was de toren niet meer toegankelijk totdat in 2009 het weer werd opengesteld. Nu kan men tot de 6e verdieping de toren beklimmen. Het lichthuis alsmede het voormalige kantoor van de vuurtorenwachter zijn niet toegankelijk voor het publiek. Het kantoor is wel door het raam van het balkon te bezichtigen.

Officiele site van de vuurtoren Eierland

Verbinding met de zee

'De Zee' blijft iets fascinerends, de zee verbindt. Een aantal mensen werd op de boulevard geintervieuwd en er werd gevraagd naar wat de zee voor hen betekende.
Iedereen had op zijn of haar eigen manier wat met deze Ongetemde leegte voor onze neus. Hier één van de antwoorden:

'De zee is altijd nieuw voor ons. Ons kompas draait aldoor naar het westen. Dit wil zeggen, richting zee.'

Bekijk hieronder deze documentaire over een aantal oude Engelse vuurtorenwachters en wat hen verbond met ... de zee.

Wind loeit om het huis. Tijd om naar zee te gaan en de golven tegen de stenen aan te zien kletsen. Het liefst op een plek waar de zee huizenhoog komt voor het zich overgeeft aan het strand. Gelukkig voor de schepen schijnt de trouwe wachter over de kolkende massa. Al probeert de zee sommige vuurtorens met zijn kracht te verzwelgen. Zoals hier in Frankrijk.